Historia

„Nie była to wojna tylko obronna... Była to walka o najwyższe ideały ludzkości, których trzeba było wtedy i trzeba zawsze bronić. Te ideały były i są zawarte w Prawie Harcerskim. I dlatego zapadła decyzja, że w tej walce weźmie udział Związek Harcerstwa Polskiego, że nie przerwie swej służby tym ideałom.” hm. Stefan Mirowski

Historia ZHP w czasach II Wojny Światowej.

Druga wojna światowa była sprawdzianem wartości harcerskiego wychowania w dwudziestoleciu międzywojennym. 27 września 1939 roku, Związek Harcerstwa Polskiego ,jako jedyna organizacja skautowa w krajach okupowanych, nie zaprzestała działalności wychowawczej, przeszła formalnie do konspiracji, przyjmując kryptonim„Szare Szeregi”. Instruktorzy i harcerze, w swych działaniach, w tym trudnym okresie życia i pracy, kierowali się przesłaniem twórcy Harcerstwa Polskiego, Andrzeja Małkowskiego „Harcerstwo to skauting plus niepodległość”. Dlatego brać harcerska dumna była z decyzji naczelnych władz ZHP, o przejściu Organizacji do podziemia i podjęciu walki zbrojnej. Walka stała się jedną z form służby harcerskiej i elementem działań ZHP, realizowanych też w czasie wojny, nastawionych na wychowanie, kształtowanie charakterów i postaw obywatelskich. Te bohaterskie działania opisał w liście do ojca jeden z harcerzy – żołnierzy Szarych Szeregów, poległy następnie w Powstaniu Warszawskim. ... A ludzi, dobrych przyjaciół coraz mniej. Odchodzą jeden za drugim jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec. Ale rzucane nie w nicość, nie na zmarnowanie. Jeden przy drugim twardo stoją trzymają się razem. Jak cegła przy cegle. Wznoszą się ściany wielkiego domu. To nic, jak przyjdzie być martwą, nieruchomą cegłą tego domu. To było przesłanie dla przyszłych pokoleń...Harcerska służba wojenna nie ograniczała się do udziału w walce z okupantem. Jej perspektywy sięgały daleko w przyszłość znanym programem „Dziś – Jutro – Pojutrze”, obejmującym przede wszystkim działania wychowawcze na okres okupacji, wyzwolenia i życia w znów niepodległym kraju.

Wojenne dzieje Sokołowskiego Harcerstwa.

Oto wspomnienia druhny Ireny Komosówny, obecnie Jaworowskiej, drużynowej Żeńskiej Drużyny „Ognisko”, działającej od 1934 roku w Szkole Powszechnej przy ul. Kupientyńskiej „... przyszła jesień roku 1939. Wybuchła wojna. Ostatnia nasza harcerska akcja to pomoc dla żołnierzy wyjeżdżających na front. Zorganizowałyśmy, na stacji PKP, bufet z kanapkami i gorącą herbatą. Nie trwało to jednak długo. Niemieckie samoloty zaczęły bombardować linie kolejowe. Bardzo często nisko latając, strzelały do zgromadzonych ludzi. Ze względu na bezpieczeństwo zakazano nam pełnienia dyżurów na dworcu. Niemcy wkrótce zajęli miasto. Zakwaterowali się w naszej szkole. Nie miałyśmy już naszej harcówki. Zaczęła się okupacja. Musiałyśmy zdjąć harcerskie mundury”. Pokolenie Sokołowskiego Harcerstwa, przejęte było niezmiernie okrutnym faktem wojny. Młodzież harcerka chłonęła wielką sprawę walki o wolność narodu i ducha, przekazywaną przez rodziców i wychowawców. Harcerze dawali przykład patriotyzmu, chętnie uczestnicząc w kompletach tajnego nauczania, prowadzonych przez sokołowskich nauczycieli. W 1945 roku, zaraz po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej, druhowie Michał Woźniak i Kazimierz Miłobędzki przystąpili do organizowania Hufca Harcerskiego. Powstawały nowe drużyny. Praca drużyn rozwijała się pod hasłem „ Z dniem każdym staraj się być lepszym harcerzem, jak też i innych podnoś na duchu harcerskim”. Po wznowieniu działalności Gimnazjum Księży Salezjanów w 1945 roku, ks. Kazimierz Popławski zorganizował przy szkole drużynę harcerską. W 1945 roku został zorganizowany obóz drużyny w Jartyporach. Był ostrzelany przez wojska radzieckie, na szczęście obyło się bez ofiar. Pierwszy powojenny obóz hufcowy zorganizowany był w Czerwonce. Harcerki obozowały w szkole, zaś harcerze - w lesie.

Powojenne losy ZHP.

Po drugiej wojnie światowej polskie harcerstwo z przyczyn politycznych przestało być członkiem światowej rodziny skautowej. Proces ponownego przyjęcia polskiego harcerstwa do struktur światowego skautingu trwał ponad pięć lat i nastąpił 17 stycznia 1996 roku. Przy znanych powszechnie trudnościach, jakie miała Polska na drodze do Unii Europejskiej, był to ważny dla polskiej racji stanu krok, jaki zrobiła polska brać harcerska. ZHP – jako jedyna polska organizacja harcerska – jest członkiem WOSM – Światowej Organizacji Ruchu Skautowego i WAGGGS – Światowego Stowarzyszenia Przewodniczek i Skautek.
Zgodnie z tradycją datującą się od lat dwudziestych, poczynając od Naczelnika Państwa – Marszałka Józefa Piłsudskiego, kolejni prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej obejmują nad Związkiem Harcerstwa Polskiego honorowy patronat.

Związek Harcerstwa Polskiego jest największą organizacją wychowawczą dzieci i młodzieży w Polsce, jedną z większych na świecie. Od prawie stu lat głównym celem działania Związku jest wspieranie wychowania harcerek i harcerzy – stwarzanie warunków do wszechstronnego rozwoju człowieka.

Wspomnienie naszych odległych czasów.

Harcerstwo na Ziemi Sokołowskiej zapoczątkowało swoją działalność już w 1915 roku, kiedy powstała pierwsza drużyna, której drużynowym był druh K. Wiński. W 1920 roku grupa harcerzy z drużyny im. T. Kościuszki wraz z ks. A. Święcickim wzięła udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Zginęło siedmiu sokołowskich harcerzy. W tym też roku wybudowano pomnik ks. gen. S. Brzóski, którego inicjatorami byli radni miejscy – instruktorzy ZHP – ks. A. Święcicki i W. Leszczyński.

W 1927 roku phm. A. Rostek zorganizował Gromadę Wilczków, która następnie przekształciła się w Gromadę Zuchową. W 1935 r. w Jubileuszowym Zlocie ZHP w Spale uczestniczył, w składzie drużyny kwatermistrzowskiej Centralnego Szpitala Zlotowego, wywiadowca Kazimierz Miłobędzki. Sokołowskie Harcerstwo reprezentowały też druhny Alicja i Czesława Murawskie oraz druh Kazimierz Dancewicz. 1 kwietnia 1939 roku nasz hufiec został przeniesiony z Chorągwi Lubelskiej do Mazowieckiej.

W lipcu 1960 roku reprezentacja naszego hufca – harcerze starsi i kadra obozu w Soczewce k. Płocka – uczestniczą w Ogólnopolskim Zlocie Grunwaldzkim.
W lipcu 1961 roku został zorganizowany pierwszy Zlot Hufca, na stadionie sokołowskim.
W październiku 1961 roku Powiatowa Rada Przyjaciół Harcerstwa podjęła decyzję o konieczności ufundowania hufcowi sztandaru, który wręczono 27 maja 1962 roku.

7 sierpnia 1966 roku Hufiec ZHP Sokołów Podlaski na zlocie w Treblince przyjął imię Janusza Korczaka.

Wspomniałam o wielu historycznych, dla sokołowskiego harcerstwa, wydarzeniach. Ich motorem byli zawsze komendanci hufca: Stanisław Olędzki 1926-33 oraz 1936-37, Antoni Rosek 1933-36, Witold Mazurkiewicz, Kazimiera Jezierska, Henryk Wasilczuk, Adela Kołodziejczyk, Wincenty Dziurzyński, Aleksandra Baltaziuk, Michał Woźniak 1945-49, Franciszek Frąckowiak 1949-50, Tadeusz Stachowicz 1950-51, Elżbieta Wojewódzka 1951-57, Ryszard Piszczyk 1957-58, Henryk Grzymała 1958-59, Waldemar Iwaniak 1959-61, Zygmunt Grzechnik 1961-62, Wanda Wierzchowska 1962-67, Stanisław Jurczak 1967-72, Józef Truszkowski 1972-76, Aniela Zemło 1976-77, Jerzy Rabek 1977-79 oraz 1982-91, Bożenna Hardej 1991-2007, Grzegorz Nowotniak 2007-do chwili obecnej.

Teraźniejszość.

11 października 1997 r. podczas Jubileuszowego Zlotu Hufca ZHP Sokołów Podlaski inaugurowano działalność nowego Sokołowskiego Domu Harcerza. Ten fakt był uwieńczeniem wielu rozterek, kłopotów, zmagań z przeciwnościami losu, a także realizacją marzeń, nadziei, planów ogromnego grona instruktorek i instruktorów, a także przyjaciół wspomagających działalność harcerstwa.

Dziś efektem wspólnych działań jest Sokołowski Dom Harcerza .Tutaj dzieci i młodzież pożytecznie i twórczo spędzają wolny czas, pod opieką doświadczonej i wykwalifikowanej kadry wychowawczej. Placówka jest „Szkołą Życia” – „uczy, bawi, wychowuje”, dostarczając podopiecznym nowej wiedzy, doświadczeń i umiejętności, które wykorzystają w dorosłości. Budynek i przyległy teren zostały przygotowane do prowadzenia różnorodnych przedsięwzięć nie tylko dla zuchów, harcerzy i instruktorów, ale również dla dzieci i młodzieży nie zrzeszonej w ZHP oraz dla całej społeczności lokalnej.

Program działania.

Komenda hufca i jej jednostki organizacyjne zgodnie z przesłaniem twórcy skautingu Roberta Baden– Powella „Wychowanie polega na budowaniu charakteru i na tworzeniu człowieka, każdego z osobna” i z myślą o wychowaniu członków hufca, realizują programy wychowawcze ZHP, tj.: Od samorządności do demokracji, Bądź Gotów, Małe Ojczyzny, Barwy Przyszłości, Ścieżkami Zdrowia, Paszport do Europy, Odkrywcy Nieznanego Świata, Jeden Świat – Jedno Przyrzeczenie, Być jak Andrzej… być jak Olga… (realizowany w roku 2008, ogłoszonym przez Senat RP Rokiem Olgi i Andrzeja Małkowskich).
Hufcowe propozycje wychowawcze m.in. Syriusz, Brzask, Na szlaku, Śladami autorytetów, Orle Gniazdo, stanowią aktualne i ważne przesłania, wskazują wzorce godne naśladowania, nawiązują do ważnych rocznic, wydarzeń z życia hufca, Związku i Skautingu.

Ważnym narzędziem wychowawczym jest Hufcowa Odznaka Korczakowska, której celem jest: wspieranie drużynowego w pracy wychowawczej, przybliżenie postaci Janusza Korczaka i jego dorobku, oddanie hołdu pamięci tym, którzy stracili życie podobnie jak Janusz Korczak, promowanie harcerskich wzorców osobowych i autorytetów, roli służby i pracy nad sobą w harcerskim wychowaniu ,propagowanie idei miłości, służby bliźnim, a szczególnie najbardziej potrzebującym dzieciom, aktywizowanie środowisk do podejmowania nowych zadań, motywowanie do współzawodnictwa.

Działalność Komendy Hufca wspierająca drużynowych.

Komenda Hufca dbając o kadrę instruktorską, organizuje różnorodne przedsięwzięcia kształceniowe i doskonalące drużynowych, w formie comiesięcznych warsztatów metodycznych oraz szkoleń. Instruktorzy podejmują również samokształcenie i samodoskonalenie.

Celem satysfakcjonowania, motywowania i integrowania kadry oraz budowania więzi pokoleniowych i międzyludzkich, komenda hufca organizowała różne imprezy, m.in.: wieczory andrzejkowe, zabawy sylwestrowe i karnawałowe, wyjazdy do kina i teatru, wycieczki krajoznawcze, kursy doskonalące, plenerowe imprezy integracyjne dla instruktorów, seniorów, rodziców, sponsorów i wspólnoty lokalnej. Efektem wspólnych działań jest wzrost aktywności instruktorów, pełnienie ważnych społecznie ról i odpowiedzialnych stanowisk w pracy, organizacja różnorodnych przedsięwzięć związanych z rozwojem zainteresowań i specjalności, działalnością w zakresie kultury i sztuki, sportu, turystyki i kultury fizycznej, ochrony środowiska, promocji zdrowego stylu życia i przeciwdziałania patologiom społecznym, a także organizacja imprez programowych i integracyjnych dla środowisk harcerskich oraz społeczności miasta i powiatu. Odbywały się m.in. takie przedsięwzięcia: Kupalnocka, Harcerze - Dzieciom, Sokołowscy Harcerze Mieszkańcom Ziemi Piskiej, Święto Pieczonego Ziemniaka, Wyprawa po Złoty Liść Jesieni, Muzyczne Spotkania z Poezją Skarabeusz, Zloty Hufca, Zuchowe Spotkania z Poezją Regionalną, Harcerska Akcja Betlejemskie Światło Pokoju, Zbiórki Wigilijne, Instruktorskie Spotkania Pokoleń, Obchody Dnia Świętego Jerzego, Festiwale Kultury Harcerskiej, Spotkania w Dniu Myśli Braterskiej.

Harcerska Służba.

Hufiec działa na rzecz i dla dobra wspólnoty miast i gmin Powiatu Sokołowskiego. Prowadzi różnorodne przedsięwzięcia nie tylko dla zuchów, harcerzy i instruktorów, ale również dla dzieci i młodzieży nie zrzeszonej w ZHP oraz dla całej społeczności lokalnej, w tym osób niepełnosprawnych i z rodzin dysfunkcyjnych. Od lat harcerze są także organizatorami wielu działań o charakterze społecznym, patriotycznym, wychowawczym, ekologicznym, kulturalnym, itp., w których biorą udział mieszkańcy. Jest największym organizatorem letniego i zimowego wypoczynku dzieci i młodzieży. Na obozach Hufca Sokołów Podlaski gościli skauci z Niemiec, Kanady, Grecji, Białorusi, Ukrainy oraz harcerze z innych hufców, dzieci z innych miast, w tym 3-krotnie na zlecenie Marszałka Województwa Mazowieckiego dzieci z rodzin zagrożonych alkoholizmem z kilku powiatów. Hufiec Sokołów Podlaski brał udział w wielu prestiżowych przedsięwzięciach o charakterze ogólnopolskim, europejskim i światowym tj. zloty, rajdy. Należy wyróżnić zaszczytną rolę sokołowskich harcerzy pełniących tzw. Białą Służbę podczas pielgrzymek Ojca Św. do Polski oraz pełnienie funkcji drużyny sztandarowej ZHP na Światowym Zlocie Harcerstwa Polskiego w Gnieźnie.
Ta aktywność harcerstwa doprowadziła do ugruntowania pozytywnej opinii społecznej dotyczącej naszej działalności. W 2007 roku Sokołowski Dom Harcerza obchodził swoje 10-te urodziny, a ruch zuchowy święcił swoje 80-lecie.

Praca Komisji Historycznej.

Komisja zbiera dokumenty historyczne, fotografie, pamiątki, wspomnienia instruktorów celem wyeksponowania w SDH. Wspomnienia instruktorów zostały spisane i stanowią materiał metodyczny. Opublikowano je również w lokalnej prasie. Efektem działań Komendy Hufca i Komisji Historycznej były uroczyste obchody 90-lecia sokołowskiego harcerstwa, m.in. Sesja Historyczna, Majówka Instruktorska, Kupalnocka nad stawem, Instruktorskie Spotkanie Pokoleń, Dni Chorągwi Mazowieckiej w Sokołowie Podlaskim, wystawa fotografii „90-lecie Harcerstwa na Ziemi Sokołowskiej”, Pokoleniowy Wieczór Andrzejkowy.

Przyjaciele Harcerstwa.

Od lat działania hufca skierowane są na pozyskiwanie nowych przyjaciół. Efektem tych działań jest pozyskiwanie funduszy na funkcjonowanie Sokołowskiego Domu Harcerza i możliwość prowadzenia działalności wychowawczej.

Działanie Nieprzetartego Szlaku.

W hufcu działają środowiska NS: 20 DH NS „Bużanie” przy Domu Pomocy Społecznej w Wirowie oraz 92 SDH NS „Duchy Lasu” przy Zespole Szkół im. Jana Pawła II. W 2008 roku świętowaliśmy 50-tą rocznicę powstania tego ruchu wychowawczego w Polsce oraz 35-lecie powstania drużyn Nieprzetartego Szlaku w Sokołowie Podlaskim.

Plany na przyszłość.

Będziemy czytelni! Będziemy otwarci! Będziemy widoczni !- to nasze motto, którym nadal będziemy kierować się we wszystkich podejmowanych działaniach.
Dziś nie musimy pięknie umierać, jak nasi poprzednicy, bohaterowie Szarych Szeregów, ale Ich niedościgłym przykładem, będziemy... pięknie żyć!
Filozofia Ich programu jest nadal ważna i aktualna. „ Dziś – Jutro – Pojutrze” – to wychowanie do demokracji, samorządności, szacunku dla wartości, patriotyzmu; to drogowskaz do wędrówki po wspólnej Europie, w duchu pokoju i solidarności !

Mamy swoją historię, tożsamość, tradycje, zwyczaje, obrzędy oraz misję – wychowanie młodego człowieka, dbanie o jego rozwój intelektualny, duchowo-emocjonalny, fizyczny i społeczny. Tyle wyzwań, tyle zadań, tyle pięknej pracy przed nami, a wszystko w imię służby Bogu, Polsce i bliźnim.
Mamy swoja bazę do działania – Sokołowski Dom Harcerza, położony nad Stawem Mazura... budowany przez lata,... cegła po cegle,... kamień po kamieniu. Nasz Dom tworzony na wzór domów Janusza Korczaka, naszego patrona, by dawał bezpieczeństwo, wiedzę i radość. Dla nas jest symbolem służby, przyjaźni i ciągłości pokoleń.
Będziemy nadal „ budować” nasz wspólny DOM. Będziemy dbać, by był on domem otwartym dla każdego, pełnym wiary, ciepła i braterstwa. By, jak harcerskie ognisko, skupiał przyjaciół, promieniował dobrem i harcerskimi ideałami.

Harcmistrzyni Bożenna Hardej część materiału umieszczono w książce„PIEŚŃ UJDZIE CAŁO ...” Praca zbiorowa pod redakcją Wiesławy Kwiek Historie i Legendy Ziemi Sokołowskiej, Sokołów Podlaski 2008

Więcej zdjęć